Deride Yanma ve Batma Hissi Bize Ne Anlatır?
Deride yanma ve batma hissi olması her zaman gözle görülebilen bir cilt değişikliğiyle birlikte olmayabilir. Bazı kişiler cildini normal görmesine rağmen su, kozmetik ürünler, sıcaklık değişimleri veya rüzgarla temas sonrasında yanma, batma ve gerginlik tarif edebilir. Bu yakınmalar hassas cilt tablosunun bir parçası olabileceği gibi cilt bariyerinin bozulduğu farklı dermatolojik durumlarda da görülebilir. Bu nedenle yalnızca yanma ve batma hissin varlığına değil, ne zaman başladığına ve hangi durumlarda arttığına da dikkat etmek gerekir.
Ciltte Yanma ve Batma Hissi Nasıl Gelişebilir?
Cildimiz çevreden gelen kimyasal, fiziksel ve termal uyaranları algılayan çok sayıda sinir ucu içerir. Hassas ciltte bu duyusal sistem bazı uyaranlara normalden daha güçlü yanıt verebilir. Sıcak, soğuk, rüzgar, terleme, bazı kozmetik içerikler ve sık temizleme yanma veya batma hissini tetikleyebilir. Bu durum tanım olarak, normalde rahatsızlık yaratmaması gereken uyaranlara karşı batma, yanma, ağrı, kaşıntı ve karıncalanma gibi duyumların ortaya çıkmasıyla karakterize bir tablo olarak ele alınır. Ancak benzer belirtiler rozasea, egzama ve irritan kontakt dermatit gibi hastalıklarda da görülebilir.
Bu Hisler Cilt Bariyeriyle Nasıl İlişkilidir?
Cilt bariyerinin en önemli görevlerinden biri su kaybını sınırlandırmak ve dış ortamla cilt arasında koruyucu bir sınır oluşturmaktır. Bariyer bütünlüğü bozulduğunda su kaybı artabilir ve normalde sorun yaratmayan maddeler ciltte daha kolay tahrişe neden olabilir. Bu durum duyusal sinir uçlarının uyarılmasını kolaylaştırarak yanma ve batma hissini belirginleştirebilir. Günlük bakımda bariyeri destekleyen seramidler ve skualen gibi lipid yapılı içerikler bu nedenle önemlidir. Pantenol nem dengesinin ve bariyer onarımının desteklenmesine katkı sağlayabilir. Yulaf türevleri ise rahatsızlık hissi olan deride yatıştırıcı özellikleri nedeniyle kullanılabilir. Mikrobiyom ile cilt bariyeri arasındaki ilişki nedeniyle Lactobacillus kaynaklı bileşenler de hassas ciltlere yönelik bakım ürünlerinde karşımıza çıkmaktadır.
Hangi Bakım Alışkanlıkları Belirtileri Artırabilir?
Cildi temiz hissetmek için sık yıkamak, çok sıcak su kullanmak veya güçlü temizleyiciler bariyeri daha fazla zorlayabilir. Peeling ürünlerinin sık kullanılması, birden fazla asit veya retinoid içeren ürünü aynı dönemde kontrolsüz şekilde kullanmak da yanma ve batmayı artırabilir. Parfüm ve bazı kozmetik bileşenler hassas kişilerde irritasyonu tetikleyebilir. Böyle bir dönemde bakım rutinini sadeleştirmek çoğu zaman daha doğru olur. Nazik bir temizleyici, düzenli nemlendirme ve güneşten korunma temel basamaklardır. Yeni ürünleri aynı anda eklemek yerine tek tek başlamak ise hangi ürünün rahatsızlık oluşturduğunu anlamayı da kolaylaştırır.
Ne Zaman Dermatolog Değerlendirmesi Gerekir?
Yanma ve batma kısa süreli ve belirli bir ürüne bağlıysa o ürünün bırakılmasıyla yakınmalar düzelebilir. Ancak belirtiler tekrarlıyorsa, uzun sürüyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa altta yatan nedenin değerlendirilmesi gerekir. Kalıcı kızarıklık, yüzde belirgin damar görünümü, kaşıntı, pullanma, şişlik veya egzama alanlarının eşlik etmesi dermatoloji muayenesini daha önemli hale getirir. Çünkü hassas cilt ile rozasea, atopik dermatit, seboreik dermatit ve kontakt dermatit gibi hastalıkların belirtileri birbirine benzeyebilir. Cilt bariyerini destekleyen bakım bu durumların çoğunda yararlı bir tamamlayıcıdır. Ancak tanı konulması ve gerektiğinde medikal tedavinin planlanması için dermatolog değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Kaynaklar
Misery L, Ständer S, Szepietowski JC, et al. Definition of Sensitive Skin: An Expert Position Paper from the Special Interest Group on Sensitive Skin of the International Forum for the Study of Itch. Acta Derm Venereol. 2017;97(1):4-6.
Chen W, Dai R, Li L. The prevalence of self-declared sensitive skin: a systematic review and meta-analysis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34(8):1779-1788.
Farage MA. The Prevalence of Sensitive Skin. Front Med (Lausanne). 2019;6:98.
Richters R, Falcone D, Uzunbajakava N, Verkruysse W, van Erp P, van de Kerkhof P. What Is Sensitive Skin? A Systematic Literature Review of Objective Measurements. Skin Pharmacol Physiol. 2015;28(2):75-83.
Do LHD, Azizi N, Maibach H. Sensitive skin syndrome: an update. Am J Clin Dermatol. 2020;21(3):401-409.
