Saç Döngüleri ile Mevsimler Arasındaki İlişki Nasıldır?

Saçlarımız sürekli uzuyormuş gibi görünse de her saç folikülü kendi biyolojik döngüsü içinde büyür. Bir süre sonra büyüme geriler, dinlenir ve saç teli yeniden büyüme dönemine geçer. Saçlı derideki foliküller bu evreleri eş zamanlı olarak yaşamadığı için normal koşullarda saçların bir kısmı uzarken bir kısmı dinlenme veya dökülme dönemindedir. Yaş, genetik özellikler, hormonal durum, beslenme, hastalıklar ve stres gibi birçok faktör bu döngüyü etkileyebilir. Mevsimsel değişikliklerin de saç döngüsünde küçük farklılıklarla ilişkili olabileceğini gösteren veriler bulunmaktadır.

Saç Döngüsü Hangi Evrelerden Oluşur?

Saç döngüsü temel olarak anajen, katajen ve telojen evrelerinden oluşur. Saçlı derideki tüm saç telleri aynı anda aynı evrede bulunmaz. Bu yapıda saçların büyük bölümü aktif büyümesini sürdürürken daha küçük bir bölümü dinlenme ve dökülme sürecinde olur. Bu nedenle günlük olarak belirli miktarda saç telinin dökülmesi saç döngüsünün doğal bir parçasıdır.

Anajen, Katajen ve Telojen Evrelerde Neler Olur?

Anajen, saç telinin aktif olarak üretildiği ve uzadığı büyüme evresidir. Saçlı deride bu dönem yıllarca sürebilir ve normalde foliküllerin büyük bölümü anajen fazdadır. Katajen, anajenden sonra gelen ve birkaç hafta süren kısa bir geçiş dönemidir. Bu süreçte hücresel çoğalma azalır ve folikül gerilemeye başlar. Telojen ise folikülün göreceli dinlenme dönemidir. Telojen döneminin ardından saç telinin folikülden ayrılması ve dökülmesi gerçekleşebilir. Ardından folikül yeniden anajen faza girerek yeni bir saç teli üretmeye başlayabilir.

Mevsim Değişimleri Saç Döngüsünü Etkileyebilir mi?

İnsanlarda mevsimsel saç değişiklikleri, hayvanlardaki belirgin mevsimsel tüy değişimi kadar güçlü değildir. Bununla birlikte saç döngüsünün yıl boyunca tamamen sabit olmadığına ilişkin çalışmalar bulunmaktadır. Araştırmalarda özellikle yaz aylarında telojen fazdaki saçların oranında artış ve bunu izleyen dönemde saç dökülmesinde artış bildirilmiştir. Mevsimsel etkinin mekanizması tam olarak açıklanmış değildir ve kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle her saç dökülmesini yalnızca mevsim değişikliğine bağlamak doğru değildir.

Mevsimsel Saç Dökülmesi Ne Zaman Fark Edilir?

Mevsimsel değişikliklerle ilişkili dökülme özellikle yaz sonu ve sonbahar döneminde daha belirgin fark edilebilir. Bazı veriler ilkbaharda daha küçük ikinci bir artış olabileceğini de düşündürmektedir. Saçın döngü içinde telojen faza geçmesi ile gözle görülür biçimde dökülmesi arasında zaman bulunduğundan, dökülmenin artışı saç döngüsündeki değişiklikten bir süre sonra fark edilebilir. Mevsimsel dökülmenin geçici olması beklenir. Dökülme belirgin şekilde artıyorsa, uzun süre devam ediyorsa, saç yoğunluğunda azalma veya bölgesel açıklık gelişiyorsa ya da saçlı deride başka bulgular eşlik ediyorsa dermatolojik değerlendirme yapılması gerekir.

Kaynaklar

• Hsiang EY, Semenov YR, Aguh C, Kwatra SG. Seasonality of hair loss: a time series analysis of Google Trends data 2004–2016. Br J Dermatol. 2018;178(4):978–979.

• Plowman JE, Harland DP. The Follicle Cycle in Brief. Adv Exp Med Biol. 2018;1054:15–17.

• Hawkshaw NJ, Hardman JA, Alam M, et al. Deciphering the molecular morphology of the human hair cycle: Wnt signalling during the telogen-anagen transformation. Br J Dermatol. 2020;182(5):1184–1193.

• Ji S, Zhu Z, Sun X, Fu X. Functional hair follicle regeneration: an updated review. Signal Transduct Target Ther. 2021;6:66.

• Natarelli N, Gahoonia N, Sivamani RK. Integrative and Mechanistic Approach to the Hair Growth Cycle and Hair Loss. J Clin Med. 2023 Jan 23;12(3):893.