Yılın Belirli Zamanlarında Kepeklenme Artar mı? Hangi Mevsimlerde Daha Sık Görülür?
Kepeklenme ve seboreik dermatit yıl boyunca görülebilmekle birlikte belirtilerin şiddeti mevsimsel koşullara göre değişebilir. Özellikle sonbahar ve kış aylarında havanın soğuması, nem oranının azalması ve kapalı, ısıtılan ortamlarda daha fazla zaman geçirilmesi saç derisinin bariyerini ve nem dengesini etkileyebilir. Seboreik dermatitte ise mevsimsel değişikliklere ek olarak sebum, Malassezia türleri ve kişinin bireysel yatkınlığı da rol oynar. Bu nedenle kepek artışını yalnızca kuruluğa bağlamak doğru değildir.
Sonbaharda Saç Derisinin Dengesi Neden Değişebilir?
Sonbaharda sıcaklık ve çevresel nemdeki değişiklikler cildin ve saç derisinin dış ortam koşullarına uyum sağlamasını gerektirir. Soğuk hava, rüzgâr ve iç mekanlarda ısıtmanın başlaması transepidermal su kaybını ve bariyer fonksiyonunu etkileyebilir. Hassas veya kepeklenmeye eğilimli kişiler bu dönemde gerginlik, kuruluk, kaşıntı ve pullanmayı daha fazla fark edebilir. Bununla birlikte yağlı saç derisinde de kepek görülebileceği unutulmamalıdır. Kepek yalnızca kuru saç derisinin bir sonucu değildir.
Sıcaklık ve Nem Değişimi Kepeği Nasıl Etkileyebilir?
Düşük sıcaklık ve düşük nem, cilt bariyerinin su tutma kapasitesini azaltarak kuruluk ve pullanmayı belirginleştirebilir. Kepek ve seboreik dermatit eğilimi olan kişilerde sonbahar-kış döneminde belirtilerin artabildiği klinik olarak da sık gözlenir. Yaz aylarında güneş ışığı ve daha yüksek çevresel nem bazı kişilerde belirtilerin azalmasıyla ilişkili olabilir. Yoğun terleme, sıcaklık ve saçlı deride ürün birikimi başka kişilerde yakınmaları artırabilir. Dolayısıyla mevsimsel etki kişiden kişiye değişebilir.
Kapalı Ortamlar ve Isıtma Sistemleri Saç Derisini Kurutabilir mi?
Isıtma sistemleri iç ortamın bağıl nemini düşürebilir. Uzun süre düşük nemli ortamlarda bulunmak deriden su kaybını artırarak kuruluk, hassasiyet ve pullanmayı belirginleştirebilir. Çok sıcak suyla sık yıkama ve saç derisini tahriş eden yoğun temizleyiciler de bariyer yapısını bozabilir. Saç derisinin ihtiyacına uygun, nazik temizleme ve düzenli bakım bu dönemde konforun korunmasına yardımcı olabilir.
Sonbaharda Saç Derisi Bakımında Nelere Dikkat Edilmeli?
Saç derisi bakımında amaç yalnızca görünen pulları uzaklaştırmak değil, saç derisinin bariyerini ve dengesini korumaktır. Çok sıcak suyla yıkamaktan ve saç derisini agresif biçimde ovalamaktan kaçınmak, saç tipine uygun ürünler kullanmak ve ürün kalıntılarını iyi durulamak önemlidir. Kepek eğilimi bulunan kişilerde kepeğe yönelik formüle edilmiş şampuan ve saç derisi bakım ürünleri tercih edilebilir. Yoğun ve tekrarlayan kepeklenmede pirokton olamin gibi kepek karşıtı aktiflerin yanı sıra, pullanmayı azaltmaya yardımcı salisilik ve glikolik asit, yağlanma dengesini destekleyen niasinamid ve saç derisi bariyerini destekleyen probiyotikler içeren şampuanlar seçenek olabilir. Ancak yoğun kaşıntı, belirgin kızarıklık, kalın kabuklanma, yara oluşumu veya uzun süre devam eden kepeklenme varsa seboreik dermatit, sedef hatsaslığı ve diğer saçlı deri hastalıkları açısından dermatolojik değerlendirme gerekir.
Kaynaklar
Adalsteinsson JA, Kaushik S, Muzumdar S, et al. An update on the microbiology, immunology and genetics of seborrheic dermatitis. Exp Dermatol. 2020;29(5):481-489.
Grimalt R. A practical guide to scalp disorders. J Investig Dermatol Symp Proc. 2007 Dec;12(2):10-4.
Nowicka D, Nawrot U. Contribution of Malassezia spp. to the development of atopic dermatitis and seborrheic dermatitis: a review. J Clin Med. 2019;8(11):1871.
SanMiguel A, Grice EA. Interactions between host factors and the skin microbiome. Cell Mol Life Sci. 2015;72(8):1499-1515.
Engebretsen KA, Johansen JD, Kezic S, Linneberg A, Thyssen JP. The effect of environmental humidity and temperature on skin barrier function and dermatitis. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2016;30(2):223-249.
